BNG: POR UN NOVO TRATO POLÍTICO

Matinando sobre as vindeiras eleccións locais do 22 de maio, polo que toca ao Valadouro, veu á miña memoria a política do “New Deal”. O programa do “New Deal” (Novo Trato, en galego) foi unha política levada a cabo polo presidente norteamericano Franklin Delano Roosevelt a partir de marzo de 1933, data da súa chegada á presidencia dos EE.UU. Con ela, este presidente pretendía paliar os efectos da crise económica de 1929, que tanta penuria levara á que xa era unha das primeiras economías mundiais. Un novo xeito de facer política, un novo trato cara os cidadáns e unha decidida intervención do Estado na economía.

Salvando as distancias, penso que estamos, polo que ao Valadouro se refire, nunha situación semellante. En efecto, tras o 22 de maio O Valadouro contará cun novo alcalde, mais, a pregunta que realmente interesa é: terá un novo xeito de facer política? Garantirase un cambio de rumbo que poña freo á decadencia económica e poboacional do noso Val? Velaí as preguntas que interesan. De nada serve mudar de persoas se as políticas continúan a ser iguais: inactividade, falta de vontade, goberno de confrontación… É aquí onde eu vexo a necesidade dun “New Deal”, dun novo trato. Cómpre unha política encamiñada ao desenvolvemento e á promoción económica, cómpre interesar aos sectores organizados da sociedade valadouresa no progreso dos concellos, cómpre tratar ás persoas como verdadeiros cidadáns e non como ovellas votantes, cómpre unha política amábel que fuxa da confrontación co adversario en todos os frontes. Cómpre, en definitiva, un novo trato político, que ilusione ás persoas co seu concello. Cómpre apoiar as novas ideas, os novos proxectos, ás asociacións máis dinámicas. Hai quen pensa que nos momentos de crise, tal e como son os actuais, hai que facer recortes sociais, recurtando conquistas que aos traballadores lles custou moito acadar. Non, todo o contrario, iso é o máis fácil. O difícil é manter a inversión pública, canalizala para a creación de riqueza e de emprego. Os máis débiles non poden pagar unha crise que non provocaron. É hora de xuntar forzas polo Valadouro.

Mais, para que todo isto sexa realidade, o vindeiro 22 de maio deberemos apostar pola forza política que garante este “novo trato”. Non podemos confiar nun PP esgotado e responsábel da decadencia do Valadouro. Non podemos acreditar nuns “independentes” que non son máis que o PP con outro nome e non podemos coincidir cun PSOE que só pretende substituír aos dirixentes do PP, mais non mudar as súas políticas. Así, só o voto ao Bloque Nacionalista Galego suporá un cambio cualitativo, só o apoio ao BNG suporá un cambio decisivo para o noso Val. É hora das novas políticas, das novas ilusións.

Do mesmo xeito que nos EE.UU dos anos trinta, chegou o momento de apoiar a Pichín no Valadouro e a Iván Marrube en Alfoz para que haxa unha verdadeira mudanza política. Porque só desde a unidade dos dous concellos do Val poderemos pór as bases para o crecemento e o progreso económico. Entre todos podemos acadalo.

Abalar tiranos ou avalar tiranos?

O norte de África e Oriente Medio viven momentos de convulsión. O lume que prendeu en Tunicia espallouse por Exipto e arrasa agora Libia. As monarquías absolutas do Golfo Pérsico tampouco se libraron dalgunha faísca, aínda que sen chegar ás lapas. Mais, que hai detrás destas revolucións? Non falta quen pense que o integrismo islámico –coa longa man de Al Quaeda− está detrás de todo. Eu coido que non. Nin os partidos políticos da oposición, nin o exército, nin a prensa non domesticada chegaron a rematar con Ben Ali ou con Mubarak. Non, foi simplemente o Pobo –e dentro del moi especialmente a xuventude− quen rematou con eses ditadores. O Pobo –así como maiúscula− foi quen, cun notábel esforzo de organización, de rematar con ditaduras que duraban décadas. Cansos da corrupción e dun nepotismo sen fin, demandan liberdade, demandan democracia ao seu xeito, sen ter que copiar a que exportamos desde Occidente. Ese esforzo de autoorganización é digno de admiración, tanto máis canto que non creo que por estes territorios foramos quen de imitalo.

E xa que falamos de Europa, non sorprende o silencio cómplice dos nosos políticos? Cantas veces vimos aos dirixentes (democráticos) europeos apertándose cos ditadores que agora foron derrubados? Por que se predica democracia e liberdade para algúns países, mentres que se fai a vista gorda noutros? Europa, o continente que ten moita fachenda democrática, non tivo ningún problema en vender armas a estes tiranos, que logo as empregaron contra o seus propios Pobos. A esa mesma Europa non lle importou recibir os capitais de países como Libia, Árabia Saudita, Bahrein ou Catar, países todos que se caracterizan por violentar sistematicamente os dereitos humanos. Eses mesmos ditadores eran considerados por moitos políticos occidentais como baluartes fronte ao islamismo radical. É lícito apoiar unha ditadura para impedir outra? Non, non todo vale.

Post scriptum. E cal é a moralexa deste conto? Pois que mentres que os tunecinos ou os exipcios, aos que considerabamos non preparados para a democracia, se dedicaron a abalar os seus tiramos; os políticos europeos, que presumen de demócratas, o que fixeron foi avalalos. E nós, cidadáns de a pé, con que nos quedamos, abalar tiranos ou avalar tiranos? Velaí a encrucillada na que nos atopamos. Quizais sexa tamén o momento de deixar de ollarnos o embigo e aprender, ao tempo que admirar, a forza duns Pobos en loita polo seu futuro.

Os fracasos do PP: O Valadouro como exemplo

Sempre pensei que o PP non era un simple partido, senón máis ben unha coalición de intereses. E non o digo de xeito despectivo, nin moito menos. Cando as cousas van ben é o partido no que mellor se ven reflectidos os galegos, debido precisamente a esa pluralidade de intereses que pode acubillar no seu interior. E velaí están os resultados electorais que o demostran. Ano tras ano, desde 1981, foi sempre a forza máis votada, as máis das veces con maioría absoluta. A variedade de intereses aos que pode dar protección fai que, ás veces, adopte actitudes que, para os que estamos nas súas antípodas, poden parecer contraditorias. Un exemplo: que outro partido podería predicar galeguismo (con notábel éxito, todo hai que dicilo) e estar nas manifestacións de Galicia Bilingüe ao mesmo tempo? Pois cal vai ser: o PP. E de ambas actitudes tirou beneficio. No PP, coma nos cochos, todo se aproveita.

Mais, ás veces, hai problemas. E iso sucede cando na coalición de intereses xorde unha contradición faltal. Basicamente, cando entran en colisión os intereses persoais dalgúns dos seus dirixentes. Apreciase isto sobre todo na política local, e máis cando hai eleccións ás portas. E como se resolve o conflito? Pois moi fácil: os pepeiros que resultaron derrotados crean unha lista independente ou ben aproveitanse dalgún partido refugallo, dos que hai tempo xa falei neste blogue. Entón sucede algo abraiante. O PP concorre ás eleccións con dúas candidaturas: o PP normal e o PP cabreado (disfrazado doutra cousa). E moi raro que, un ou outro, non volva gañar. E logo, cando o tempo pasa e as liortas van quedando atrás, todos os cabreados volven á casiña do PP orixinal. É dicir, o PP sabe manexar perfectamente as súas tensións internas para non perder nunca o poder, que sempre estará nas mans dos seus homes, xa sexa directamente ou por medio dunha candidatura alternativa (PP tamén).

Algo disto estamos vendo no Valadouro nos últimos anos. Pasou en 2007 coa candidatura de Terra Galega e está a piques de ocorrer de novo en maio de 2011 con UDIVAL. A creación de Unión Democrática Independente do Val (UDIVAL nas súas siglas, aínda que os nosos veciños han de dicir “adival”, xa veredes) entra dentro do marco político exposto nos parágrafos anteriores. A saber, unha militante/simpatizante do PP que non dá chegado á cabeza do PP local e que, xa que logo, ten que procurar unha vía de escape. O notorio do Valadouro é que, se ben é normal que iso sucedera en 2007, xa é máis estraño que volva suceder en 2011. Catro anos son tempo de abondo para solucionar problemas internos, e máis cun alcalde en retirada. Pero, en fin, no Valadouro sómosche así: cando turramos, turramos de vez. A teimudos non hai quen nos gañe. Iso si, que ninguén se engane: PP e UDIVAL é a mesma cousa. Dúas caras dunha mesma moeda. E a actitude dos presuntos independentes vai ser a mesma que en 2007: apoiar de novo ao PP. A non ser que se lle ofreza a alcadía. E iso non vai pasar.

Post scriptum I: Segundo o dicionario da Real Academia Galega adival defínese como: “Corda longa e grosa que se usa para suxeitar a carga do carro ou dun remolque”. Aviso a navegantes: no BNG non hai corda que nos suxeite nin que nos ate. Só estamos atados aos intereses do Valadouro e de Alfoz.

Post scriptum II: E, xa que logo, soamente a candidatura do BNG pode representar un cambio real para O Valadouro e para Alfoz. As candidaturas que encabezan Pichín e Marrube son a mellor maneira de pór os nosos concellos a traballar polo desenvolvemento do Val. Basta xa de parálise. Co BNG, un Valadouro e un Alfoz novos.

Cuba

Para este domingo, 18 de abril, hai convocada en Compostela unha manifestación contra a manipulación informativa a respecto de Cuba. Non é a primeira vez que neste blogue escribo sobre o réxime político cubano, sempre desde unha posición crítica e de denuncia. Os órganos de dirección do BNG aprobaron por maioría –que non por unanimidade− apoiar esta manifestación, decisión que non comparto nin podo comprender. Vaia por diante que eu négome a identificar Cuba co castrismo; desde esta premisa, todo o meu apoio para un país e un pobo que sofre numerosas penurias cotiás, mais non podo dar cobertura a un sistema político –o dos irmáns Castro− que considero ditatorial e totalitario. O goberno de Cuba non respecta os dereitos básicos dos seus cidadáns, a liberdade de expresión, de reunión, de asociación… son violadas sistematicamente polos que, hai xa máis de cincuenta anos, mandan en Cuba. Polo tanto, apoio a Cuba si; denuncia do bloqueo norteamericano si; crítica a calquera sanción que só repercute na poboación, xa bastante castigada, si; pero, apoiar un réxime que ten por costume encarcerar aos discrepantes, non, de ningunha maneira. Síntoo, eu non podo defender para Cuba o que non defendería para Galiza. O réxime cubano mantén na cadea a numerosos presos políticos e, o que é peor, chegou a recorrer á pena de morte. Non foi hai tanto tempo, en abril de 2003, foron fusiladas tres persoas que cometeran o delito de secuestrar unha lancha para fuxir da illa. Nada xustifica o asasinato dun ser humano. Criticabamos a George Bush cando asinaba penas de morte en Texas, non son igualmente criticábeis os Castro? Nin a miña coherencia, nin a miña dignidade, me permiten asistir a esa manifestación. Non serei o único nacionalista galego que non vaia.

Localismos

Esta semana santa estiven uns días na Madeira. Para chegar a esta illa tiven que achegarme ao aeroporto “Francisco Sã Carneiro” da cidade do Porto. Na terminal atopeime cun cartaz, bantante grande, que me deu moito que pensar. O cartaz en cuestión tiña escrito “O Porto: o aeroporto de tódolos galegos”. Así, literal. Publicidade? Si, se cadra, pero non deixa de ser unha gran verdade. En Galiza temos tres aeroportos: Alvedro (o aeroporto de todos os coruñeses), Lavacolla (o aeroporto de todos os composteláns) e Peinador (o aeroporto de todos os vigueses). Francisco Cacharro tentou no seu día ter aeroporto en Lugo, pola súa banda non me estrañaría que Baltar tamén o tentase en Ourense, aínda que só sexa para ter un chiringuito máis no que colocar aos seus partidarios. En fin, que así nos vai neste país. Mentres nós nos desangramos en loitas intestinas, o aeroporto do Porto gaña cada día máis pasaxeiros. E o problema non son só os aeroportos, outro tanto se pode dicir das tres universidades. Non sería mellor unha única Universidade galega, con campus distribuídos por todas as cidades? Pois non, é moito mellor ter tres universidades cativas e con multiplas penurias económicas a unha grande e competitiva. Son nacionalista galego, sempre pensei −e sigo pensando− que o meu país foi bastante maltratado. Pero, debemos recoñecer que os galegos estamos demasiado apegados á nosa parroquia, á nosa vila, á nosa cidade, e moi pouco a Galiza. Pensamos antes na terra (en minúscula) que na Terra (Galiza). Do localismo só nós somos culpábeis.

E que dicir do tema das Caixas? Estiven tentado a falar deste asunto, mais o meu descoñecemento do tema fíxome ser prundente e non escribir do que un non coñece con profundidade. Direi, iso si, que son da opinión que nunhas condicións económicas normais (antes da crise financeira) eu sería partidario de que seguisen existindo dúas Caixas, pois penso que a competencia e boa tanto para as empresas como, sobre todo, para os clientes. Emporiso, postos a elixir entre a fusión das dúas Caixas ou que o aforro dos galegos remate por ser xestionado fóra do país, non teño dúbida: é necesaria esa fusión. Non obstante, os alcaldes de Vigo e A Coruña prefiren xogar a carta localista que pensar en clave galega: é natural, de certo que lles ha dar máis votos (e iso que, segundo parece, son do mesmo partido). O que xa me resulta escandaloso é que a prensa fale abertamente da caixa do norte e da caixa do sur, como se en Burela non houbera clientes de Caixanova ou en Tui xente coa nómina en Caixa Galicia. Por favor, pensemos e actuemos en clave galega, procurando o beneficio de Galiza conseguiremos tamén o benestar de todos.

Unha entrevista

O diario El Progreso vén de publicar unha entrevista co alcalde do Valadouro. O mandatario amosa, unha vez máis, xenio e figura. Don Eulogio é experto en falar moito e non dicir nada. Deixar pasar esta entrevista sen facer ningún comentario seria un desprezo a quen leva 22 anos de alcalde (e non 24 como se afirma na entrevista). Deixando de lado a cuestión de se se volve a presentar ou non, pois iso é un tema que só a el e ao seu partido (agora con certa infraestrutura local) lle corresponde, é ben curioso o balance que fai de todos estes anos. Malia estar orgulloso do seu traballo, non explica porque O Valadouro sufriu –e sofre− unha continua perda de poboación, non é lóxico que con tan bos servizos a xente marche do municipio. Se cadra vai facer falta algo máis que asfaltar currais para que a xente procure o seu futuro no Valadouro. Mágoa que isto nunca o entendera. Asfaltar pistas e pór puntos de luz poden ser un bo recurso para gañar votos, pero se reduce a iso a súa xestión ben pobre é o balance.

Claro, como os veciños de Frexulfe, O Cadramón e Moucide “nunca tiveron gran interese por unha traída municipal porque ten os seus gastos” aproveitamos para evitarmos estas obras e así de paso temos máis cartiños para asfaltar polo medio do monte. En fin, señor alcalde, sexamos serios. Os veciños das parroquias mencionadas son cidadáns do Valadouro como o resto, e teñen dereito aos mesmos servizos municipais que os demais. Eu estou seguro de que vostede non descoñece os problemas que ten a traída xeral da parroquia de Moucide e que, nesta situación, a traída municipal tiña que ser unha solución para aqueles veciños que teñen un deficiente subministro. O problema, querido alcalde, non é pagar polos servizos, cando os teñamos xa nos queixaremos polo seu custo ou pola súa deficiencia, pero para iso hai que telos. E non os temos.

O PXOM ben, grazas. Algo retrasado porque se está cambiando a Lei do Solo. Mire, iso pregúntello aos do seu partido que, eliminando as garantías que fixara o goberno bipartito, están abrindo de novo as portas á dura e pura especulación urbanística. En fin, supoño que, como di o refrán, é de bos nacidos ser agradecidos.

Vou ter que felicitalo, non obstante, pola ampliación da gardaría municipal (permítame un segundo para lembrar con cariño as Galescolas!). Si, señor alcalde, a existencia de escolas infantís axeitadas é un dos servizos clave para fixar poboación e evitar o despoboamento. E, malia que no pleno no que se aprobou houbo certos veciños de Moucide que pedían outra cousa, vostede non se preocupe, a decisión, polo que a min toca, foi correcta. E polos veciños mencionados non se preocupe, seguirán votando, coma sempre, ao PP. As mais e pais de Moucide que quedaron sen praza na gardaría para os seus fillos agradeceranllo, a vostede e aos que no pleno votaron con sentido común.

Polígono industrial. Como que “Alfoz fixo unha alegación a Xestur con bastante razón”? Como pode facer deixación das súas funcións e das súas responsabilidades? Preguntarémolo unha vez máis: como é que o Concello de Alfoz se mantivo calado mentres durou toda a tramitación do Polígono e só agora, cando houbo un cambio de goberno na Xunta, presenta alegacións? Considera vostede que é axeitado que se fagan dous polígonos industriais? Non me estraña que as relacións co Concello de Alfoz sexan inmellorábeis, grazas á súa rendición incondicional no tema do Polígono industrial levamos camiño de seguir unha duplicidade de infraestruturas que non ten razón de ser. Dúas casas da cultura, dúas piscinas, dúas bibliotecas, dous polígonos… Só en mentes cativas caben políticas semellantes. Canto tempo imos seguir así?

E isto lévanos á cuestión da unificación dos dous concellos do val. En primeiro lugar, teño que dicirlle, señor alcalde, que significados dirixentes do seu partido (caso do alcade de Lalín) son partidarios da fusión de concellos. Galiza non atura 315 concellos, e máis tarde ou máis cedo haberá que levar adiante unha reestruturación municipal, do mesmos xeito que a non tardar moito teremos que repensarmos o papel das deputacións provinciais. O Valadouro e Alfoz podían, por unha vez, ser pioneiros en algo e afrontar un proceso de fusión que só traería beneficios para os seus veciños. Sexa valente e admita que non quere facelo, non derive o tema cara os veciños, que neste tema nunca se pronunciaron. E, sobre todo, non xoguen ao localismo ignorante. Os veciños de Alfoz e de Ferreira sempre viviron en convivencia harmónica, sobran os políticos que queiran enfrontalos para beneficiar os seus intereses. Non abdique das súas responsabilidades. Son as autoridades municipais as que teñen que pronunciarse sobre o tema da fusión do Valadouro e Alfoz. Para outras cuestións non ten tanto en conta a opinión dos veciños.

Afirma o señor alcalde que sempre tivo maioría absoluta. Ben, sería mellor dicir “case sempre”, porque na súa primeira lexislatura non tivo maioría absoluta, é máis, daquela nin gañara as eleccións, outros achegaron os votos necesarios para facelo alcalde. Pero esta é outra historia. De todos os xeitos, don Eulogio tanto lle dá ter maioría ou minoría, el tan contento, os demais tampouco o notamos moito.

Post scriptum. Finalmente, don Eulogio, lémbrolle un compromiso seu que aínda non cumpriu. Xa fai máis de dous anos que a Corporación municipal que vostede preside aprobou (a instancias do BNG) tributar unha máis que merecida homenaxe aos emigrantes do Valadouro en Cuba, que tanto fixeron polo noso val. Esta homenaxe foi confirmada polo señor alcalde a quen isto escribe en máis dunha ocasión. Nunca un gasto tan cativo significou algo tan grande. Veña, anímese! Un saúdo, coma sempre, afectuoso.

Estereotipos

A estas alturas xa todo o mundo debe coñecer as lindas palabras que nos dedicou Rosa Díez. Cando Inaki Gabilondo lle pediu que describira brevemente a Zapatero, a ilustre estadista afirmou que “podería ser galego no sentido pexorativo do termo”. Non se estendeu tanto con Rajoy, do cal afirmou, simplemente, que “é galego”. Non era a primeira vez que esta política (no sentido pexorativo do termo) empregaba “galego” como un cualificativo insultante; hai arredor dun ano xa describira así ao actual presidente da Xunta. Francamente, a min non me sorprende que Rosa Díez teña interiorizada esta visión dos galegos, despois de todo só é a punta do iceberg da opinión que merecemos a moita xente pola meseta adiante. O que me sorprendeu foi a chulería de pronuncialo nunha canle de televisión, facelo sabendo que non lle ía traer consecuencias. Isto corroborouse cando, unha vez que estoupou a polémica, negouse a desculparse, amosando así ás claras o endeusada que está esta persoa. A soberbia pódelle demasiado a esta muller. Non quedou aí a cousa. Días despois, un dos “intelectuais” orgánicos do partido de Rosiña, o catalán Arcadi Espada, dedicounos unha nova morea de insultos, que se nos enfadábamos era porque eramos uns “pueblerinos” e outras cousas polo estilo. Desta volta, este simpático foi para a casa coas orellas quentes, diso encargouse Xulia Otero, que lle deu un bo repaso. Xa antes en UPyD pensaban que os que protestabamos eramos uns “perturbados nacionalistas”. É normal. Non están afeitos a que os galegos protestemos. Por iso reaccionaron con violencia. O asunto non é novo, vén de vello. Xa as grandes plumas do “Siglo de Oro” español se despachaban a gusto á nosa conta. O estereotipo, sempre o estereotipo. Hoxe quero reproducir a opinión que lle mereciamos a unha das cabezas máis brillantes do século XX en España: o filósofo José Ortega y Gasset (1883-1955). Degustade os eloxios que nos dedicou na súa obra España Invertebrada (1921):

En Galicia, tierra pobre, habitada por almas rendidas, suspicaces y sin confianza en sí mismas, el particularismo será reentrado, como erupción que no puede brotar, y adoptará la fisonomía de un sordo y humillado resentimiento, de una inerte entrega a la voluntad ajena, en que se libra sin protestas el cuerpo para reservar tanto más la íntima adhesión.
No he comprendido nunca por qué preocupa el nacionalismo afirmativo de Cataluña y Vasconia y, en cambio, no causa pavor el nihilismo nacional de Galicia o Sevilla.

Que? Que vos parece? Non son palabras semellantes ás que o partido de Rosa Díez empregou para xustificarse? Como vedes hai precedentes. Don José estaba preocupado polo proceso de dispersión que sufría España desde o Desastre de 1898. Pero, no canto de procurar unha solución, o filósofo non só non busca rectificar o centralismo, senón que aínda se reafima nel. Vede:

España es una cosa hecha por Castilla, y hay razones para ir sospechando que, en general, sólo cabezas castellanas tienen órganos adecuados para percibir el gran problema de la España integral. Más de una vez me he entretenido imaginando qué habría acontecido si, en lugar de hombres de Castilla, hubieran sido encargados, mil años hace, los “unitarios” de ahora, catalanes y vascos, de forjar esta enorme cosa que llamamos España.

Pois xa llo digo eu don José. Se fora a periferia a que tivera que facer España ao mellor viviamos nun Estado plural, respectuoso cos particularismos, incluído o castelán, que tanto ten que aportar. Non, don José, non. Non foron cabezas castelás as que crearon esta España decrépita, foron cabezas madrileñas. Velaí o problema. E así nos foi e segue indo.

Post scriptum I: Non obstante, tamén quero lembrar unha visión moito máis amábel de Castela. Podemos atopala nas páxinas marabillosas de Miguel Delibes, que acaba de deixarnos. Non importa, queda a súa obra. Lendo a prensa estes días atópome cunha entrevista onde Delibes afirmaba: “Para mi Madrid es la ciudad del miedo. A mí Madrid me da miedo, porque si Valladolid me parece un enorme aparcamiento, Madrid me parece cinco veces ese aparcamiento” (El País, 13/03/2010). Xenial.

Post scriptum II: Xa o dixo Xulia Otero. O problema de se os galegos subimos ou baixamos pola escaleira está en quen mira, non nos propios galegos. Aínda así, sempre poderemos responder: e a ti que carallo che importa se subo ou baixo!

Post scriptum III: Cambiando de tema, para rematar. En Santiago, na Costa de Santa Isabel, hai un cidadán cubano que está en folga de fame para protestar contra a violación dos dereitos humanos en Cuba e para pedir a liberación dos presos políticos. Desde este blogue fágolle chegar a miña solidariedade e apoio. Eu non vou mirar para outro lado.

Muros

Non é a primeira vez que traio a este blogue fotos significativas. Hoxe vouvos falar doutra, a xeito de conmemoración dos vinte anos da caída do muro de Berlín. Como acontecía no caso da Praza de Tiananmen, a foto do soldado fuxindo de Berlín Oriental é moi coñecida. As cousas foron máis ou menos así. O 15 de agosto de 1961, Hans Conrad Schumann, soldado do Exército Popular Nacional de dezanove anos, deixaba atrás o seu kalashnikov e a súa vida na República Democrática Alemá. Daquela, o muro, o muro físico que coñecemos, aínda non existía. Estaba en construción. De feito, o noso soldado era un dos encargados de protexer o levantamento desde muro que separou tanto tempo non só Berlín e Alemaña, senón a toda Europa e mesmo o mundo. Naquel intre, o muro era apenas unha morea de arames que Conrad non tivo moitos problemas en saltar. Como se tivera medo de que o perseguiran, o soldado Schumann puxo terra de por medio e foi vivir a Baviera, o cal, desde logo, foi unha moi boa elección. A fotografía que o inmortalizaría para sempre foi obra de Peter Leibing. Pero é difícil fuxir das pantasmas do pasado. Conrad Schumann suicidouse no seu xardín bávaro en 1998. A lembranza deste suicidio tróuxome á memoria un filme marabilloso: A vida dos outros (2006). Trátase da historia dun axente da Stasi, a temida policia da RDA. Por esta películo sabemos que a Alemaña oriental era o país de Europa no que se rexistraban máis suicidios, o que dá que pensar.

Hoxe, vinte anos despois da caída do muro de Berlín, seguen en pé moitos muros, físicos e tamén mentais, que son os máis perigosos. Non falta tamén quen, baseándose no feito da persistencia destes muros, pretende desculpar o muro que separaba Berlín. Como se por iso fora menos infame. En fin, esforcémonos por derrubar muros, coma os berlineses o 9 de novembro de 1989.

Decálogo (persoal) para un novo nacionalismo galego:

1. Galiza non é unha colonia.
2. Galiza é unha nación europea (occidental).
3. O frontismo é hogano unha barreira para o avance do nacionalismo.
4. O nacionalismo galego é plural porque Galiza é plural.
5. Por un nacionalismo galego de esquerdas, pero non leninista (nin stalinista).
6. O nacionalismo galego non é independentista (nin o foi nunca).
7. Apostar decididamente polos valores asociados ao republicanismo (cidadanía).
8. O debate identitario non pode hexemonizar o discurso nacionalista.
9. A procura do benestar social debe ser o cerne do programa político nacionalista.
10. Aprender de Galiza e dos galegos, non usar o país como desculpa de ensoñacións.

Estas son as ideas forza que, na miña opinión, debería ter moi en conta o BNG para remontar a súa situación. Creo firmemente nestes puntos, pero se tivera que destacar un, sería o número 9. O nacionalismo galego só terá futuro se a cidadanía o percibe como útil para o país.

Unha carta

Prezado Manolo:

Escríboche coa ledicia de saber que O Valadouro vai pagar a débeda que tiña contigo. Eu sei que ti xa tiveches outros recoñecementos pola túa obra, sen dúbida todos merecidos. Lembras cando celebramos todos xuntos na Finca Galea aquel Premio Nacional de 1998? Entón foi a sociedade civil do Valadouro a que tivo que substituír a inoperancia dos poderes locais para organizar unha merecida homenaxe. Aínda hai pouco que o Goberno de Galiza recoñecía o teu labor co Premio Nacional das Letras, na categoría de literatura dramática. E volverá haber estes premios agora que parece que todo o que teña que ver co galego é igual que ser "batasuno"? Ti sabes que os valadourenses sabemos ver a quen levou a nosa terra polo mundo adiante. Sabes que valoramos a quen fixo do país do Valadouro algo constante na súa obra. Sabes, en definitiva, que estamos orgullosos de ti, que te queremos porque es parte de nós, e ti fixeches de nós parte do teu traballo, desa marabillosa obra que te colocou para sempre nun lugar sobranceiro da República galega das Letras. Pero, aínda que saíbas todo isto, o vindeiro sábado, cando a Corporación local do Valadouro te nomee fillo predilecto, terás outra vez o agarimo dos que temos a honra de ser os teus veciños. Será unha velada agardada (outra velada indecente?) porque tardou, pero por fin chegou. E, se cadra, tamén o espírito do Marechal, que ti tantas veces recreaches nas túas obras, poderá tamén honrar coa súa presenza tan nobre evento. E, se el non vai, ao mellor aparece un exército de mouros, fadas e demais personaxes, todos saídos do teu maxín valadourés. En calquera caso, os presentes saberán honrar a quen o merece. A un fillo notabilísimo do Valadouro.

Parabéns Manuel Lourenzo. Unha forte aperta deste teu veciño de Moucide.

Tiananmen

Eu non creo que unha imaxe valla máis que mil palabras, pero si hai imaxes que impresionan. Hoxe vouvos falar dunha das que máis me impresionou a min. Sucedeu en xuño de 1989, en China. Foi durante as protestas contra o goberno totalitario chinés. A revolución pacifista dos estudantes chineses foi afogada en sangue polo goberno, que non dubidou en mandar os tanques contra a poboación civil. Foi aí cando sucedeu o que vos quero contar. Unha columna de tanques avanzaba cara a praza de Tiananmen, centro simbólico dos que tan só pedían reformas democráticas. De súpeto, un home, un home só, púxose diante dos tanques obrigándoos a deterse. Pero, aínda máis sorprendente foi cando, para evitar a esta persoa, o tanque tentou esquivalo por un lado, pero o home volveu colocarse diante do tanque. Foi o 4 de xuño de 1989. Hai vinte anos. Hoxe, aínda que fago a mesma pregunta: que forza pode impulsar a unha persoa a pórse diante dun tanque? Valor, si, pero ten que haber algo máis. Se cadra, a íntima convicción de que estas loitando por algo xusto, algo que vai alén da propia vida. Hoxe, vinte anos despois, o nome daquela persoa segue a ser unha incógnita. Nunca un descoñecido representou tanto.

Por que lle chaman bilingüísmo, cando queren dicir diglosia?

A primeira lembranza que teño dos meus estudos de lingua galega é un libro de texto. Daquela, cando eu iniciaba a miña andaina escolar, había unha serie de libros baixo o título xenérico de O Noso Galego (Edicións Xerais). O que lembro con máis agarimo é O Noso Galego 2, correspondente ao curso de segundo da EXB (anos 1981-1982). O libro era delicioso. Como aínda non se publicaran as normas ortográficas, podíanse ver escritas cousas como “pra”, “irmao” e outras pequenas marabillas. Lembro tamén que tiña uns debuxos fantásticos.

Vénme á memoria todo isto por mor da polémica sobre o galego no ensino. Teño para min que os que se opoñen hoxe ao decreto que promulgou o goberno bipartito son os mesmos que no seu día se opuxeron á introdución da lingua galega no ensino. Por que lles amola tanto? Logo de pensalo eu creo que o galego moléstalles porque a nosa lingua propia é algo que lles impide, cren eles, ser españois na súa totalidade. Os seus pequenos cerebros só conciben que son españois os que falan castelán, do mesmo xeito que no seu día se non eras católico e monárquico non podías ser español. As linguas periféricas estorban no seu proxecto dunha España Una, Grande y Libre. As formas poden ser diferentes, pero son os mesmos fachas de sempre.

Por suposto, a consideración social da lingua tamén ten a súa importancia. Evidentemente, para estes desleigados o castelán segue a ser a lingua de prestixio, mentres que o galego é unha lingua de labregos, obreiros e pailáns. É dicir, que teñen a menos falar galego, pois para eles a lingua propia de Galiza é un idioma menor, que non serve para nada (propiños!). Por iso, cando predican o bilingüismo na realidade o que están demostrando é que a diglosia segue plenamente vixente en Galiza; unha lingua preponderante socialmente sobre a outra.

Post scriptum: a diferenza deles, os galego falantes somos os verdadeiros bilingües. Non nos importa, cando é necesario, falar castelán. Para ler e sentir como propios os versos de Federico García Lorca ou Pedro Salinas, non temos que renunciar á poesía de Celso Emilio Ferreiro ou Xosé Luís Méndez Ferrín. Somos nós os que non temos fronteiras, para eles todo o que non é castelán é menor. Se cadra porque a grandeza das palabras (que máis dá o idioma) está no corazón de quen as pronuncia.